Tvoice 5 มิถุนายน 2010 "พี่เม้ง" คือครูดนตรีในดวงใจ “พี่เม้ง” คือครูดนตรีในดวงใจ

 

พี่เม้ง” และผู้เขียนร่วมกันขับร้องบทเพลงพระราชนิพนธ์ “แขกขาว เถา” ร่วมกับ “วงสายใยจามจุรี”
เมื่อวันที่ ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๒ ณ หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เรียกผู้มาศึกษาว่าลูกศิษย์ เออผู้ใดได้คิดบ้างหรือไม่
ว่าเป็นศัพท์พิเศษของเทศไทย ยกศิษย์ให้เป็นลูกถูกทำนอง
เพราะมนุษย์น้อยใหญ่ในโลกนี้ ย่อมรักลูกไม่มีเสมอสอง
เห็นว่าลูกมีค่ากว่าเงินทอง ลูกศิษย์ของครูก็เป็นเช่นนั้นเอย

(จากบทประพันธ์ของหม่อมหลวงปิ่น มาลากุล)

บทขับร้องเพลงไทย ขอมกล่อมลูก สองชั้น บทนี้ ได้รับการตีพิมพ์ลงในหนังสือครบรอบอายุ ๘๐ ปี ของท่านอาจารย์เจริญใจ สุนทรวาทิน ศิลปินแห่งชาติสาขาคีตศิลป์ไทย ซึ่งผู้เขียนยังไม่เคยได้เพลงหรือเรียนเพลงนี้กับครูคนใดมาก่อน และเคยฝันไว้ว่าครั้งหนึ่งจะได้ขอให้ พี่เม้ง เป็นผู้สอนเพลงนี้ให้ เพราะเชื่อว่าพี่เม้งจะสอนให้ผู้เขียนเข้าใจเนื้อความในบทเพลงนี้ได้ดีที่สุด และตอนนี้มันก็คงเป็นได้แต่เพียงความฝัน

อาจารย์ณัฐวิภา มูลธรรมเกณฑ์ หรือที่ใคร ๆ เรียกกันในวงการดนตรีไทยว่า “ครูเม้ง” หรือ “พี่เม้ง” คือนักดนตรีไทยที่ได้รับการยอมรับว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญในการขับร้องแบบ “สายเสนาะ” หรือ สายสำนักพระยาเสนาะดุริยางค์ (แช่ม สุนทรวาทิน) พี่เม้งนับเป็นแบบอย่างของนักร้องเพลงไทยที่สง่างาม เพราะนอกจากการขับร้องที่บรรจงถ้อยคำด้วยความไพเราะ งดงามตามแบบ “สายเสนาะ” แล้ว พี่เม้งเป็นผู้ที่มีบุคลิกภาพในการขับร้องที่ดี ช่วยให้ท่าทางและน้ำเสียงในการขับร้องของพี่เม้งบนเวทีดูโดดเด่น เจิดจ้า ดุจเดียวกับยอดอัญมณีที่จรัสฉายแสงอยู่บนเรือนแหวนฉะนั้น และพี่เม้งยังเป็นผู้ที่มีคุณลักษณะทางวิชาชีพที่พิเศษ เพราะเป็นทั้งครูผู้เป็นที่รักของนักเรียนโรงเรียนจิตรลดา และเป็นศิลปินสมาชิกวงดนตรีกอไผ่ ได้รับเชิญให้ไปแสดงดนตรีและบันทึกเสียงการขับร้องเพลงไทย ทั้งในประเทศและต่างประเทศอยู่เสมอ นับเป็นเกียรติประวัติของพี่เม้งในฐานะที่เป็นครูดนตรีผู้หนึ่งที่สามารถเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมในฐานะศิลปินด้านการขับร้องเพลงไทยให้ปรากฏสู่สายตาประชาชนชาวไทยและชาวโลกได้อย่างน่าภาคภูมิใจ

 

พี่เม้ง และผู้เขียนขับร้องร่วมกับวง กอไผ่ ณ ลานสานฝัน อุทยานการเรียนรู้ มิถุนายน ๒๕๔๘

ผู้เขียนได้ยินกิตติศัพท์ในด้านการขับร้องเพลงไทยของพี่เม้งตั้งแต่แรกเข้าเป็นนิสิตสาขาวิชาดุริยางค์ไทย คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยการแนะนำของเพื่อนนิสิตร่วมชั้นปี จนกระทั้งครั้งหนึ่งได้มีโอกาสติดตามรุ่นพี่ไปร่วมงานเลี้ยงครบรอบวันเกิดของอาจารย์เสนีย์ เกษมวัฒนากุล ที่ซอยบ้านช่างหล่อ ถนนจรัญสนิทวงศ์ ณ ที่นั้น ผู้เขียนได้พบกับพี่เม้งเป็นครั้งแรกและได้มีโอกาสสนทนากันอย่างเป็นกันเองในฐานะพี่เก่าร่วมสถาบัน ด้วยความประทับใจในน้ำเสียง และอัธยาศัยไมตรี จึงติดตามผลงานเพลงของพี่เม้งตลอดมา และจะด้วยโชคหรือวาสนาใด ๆ ก็ตาม ผู้เขียนได้มีโอกาสร่วมขับร้องเพลงกับพี่เม้งเป็นครั้งแรกในการแสดงดนตรีไทย ณ สังคีตศาลาในนามสมาชิกคณะ สหายวัฒนา และได้รับความเมตตาในการขัดเกลาเพลงที่จะใช้สำหรับการขับร้อง จึงได้มีโอกาสได้สัมผัสถึงเศษเสี้ยวหนึ่งของการเรียนรู้วิธีการขับร้องเพลงไทยในแบบสายเสนาะ กับพี่เม้งตามกาลเทศะ ตั้งแต่นั้นมา เมื่อคราวใดที่จะต้องขับร้องเพลงในงานสำคัญ ๆ ในนามของชมรมดนตรีไทย สจม. และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เขียนจึงจะโทรศัพท์ไปขอความอนุเคราะห์จากพี่เม้งเพื่อขอคำปรึกษาแนะนำในการขับร้องเพลงไทยเป็นคราว ๆ ไป

 

อ.ณัฐวิภา มูลธรรมเกณฑ์ และผู้เขียน

การสอนขับร้องของพี่เม้งในประสบการณ์ของผู้เขียนเป็นไปอย่างเรียบง่าย โดยระยะแรกจะใช้วิธีการเรียนทางโทรศัพท์เป็นส่วนใหญ่ ในบางคราวก็จะขออนุญาตไปเรียนที่บ้าน หรือไม่พี่เม้งก็จะนัดให้มาเรียนที่ห้องพักครูแผนกศิลปะในโรงเรียนจิตรลดา และได้อนุญาตให้ผู้เขียนใช้คำว่า พี่เม้ง ในการเรียนมาโดยตลอด แต่ยังคงไว้ซึ่งมารยาทในการแสดงความเคารพต่อครูเทวดาและครูผู้สอนก่อนที่จะเริ่มเรียน แนวคิดในการสอนขับร้องของพี่เม้งเป็นวิธีที่สืบทอดมาจากอาจารย์เจริญใจ คือการสอนแบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่เปลี่ยนแปลงหรือหักล้างความรู้ที่เคยเรียนมา แต่จะดูตาม ทุน คือศักยภาพของผู้เรียนว่ามีมากน้อยเพียงใดโดยใช้วิธีการร้องเพลงให้ฟังก่อน จึงจะชี้แจงบอกให้เห็นจุดบกพร่อง แล้วค่อย ๆ แก้ไขการถ่ายทอดคำ เสียง จังหวะ การหายใจ อารมณ์ในแต่ละจุดของเพลงโดยละเอียด จากนั้นจึงจะใช้วิธีการแนะนำตัวอย่างด้วยการสาธิตให้ดูพร้อมกับปรับกลวิธีการขับร้องใน ทาง ที่ขับร้องได้อยู่เดิมให้โดดเด่น และงดงามยิ่งขึ้น ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจและประสบการณ์ของพี่เม้ง โดยยังคงให้ความเคารพในทางที่ครูท่านอื่น ๆ เคยสอนมาก่อน รวมถึงการปลูกฝังวิธีการเรียนรู้แบบ เปิดใจกว้าง คิดอย่างสร้างสรรค์ ที่สังเกตได้จากการสอน ดังที่พี่เม้งได้เคยกล่าวว่า การขับร้องของครูแต่ละทางมีข้อดีและไพเราะทุกท่าน ขอเพียงรู้จักฝึกฝนและเลือกใช้วิธีการขับร้องที่ดี ที่เหมาะสมกับตนเอง ก็จะสามารถขับร้องให้เพราะได้ ตลอดเวลาที่ผ่านมา พี่เม้งได้ช่วยชี้แนะบอกให้เห็นถึงข้อดี ข้อเสีย และข้อควรปรับปรุงที่จะทำให้วิธีการขับร้องเพลงไทยดีขึ้นเป็นลำดับ และสิ่งที่พี่เม้งได้สอนอีกประการหนึ่ง คือ ความตระหนักถึงบทบาทของตนในฐานะผู้ถ่ายทอดผลงาน จะต้องรู้จักฝึกหัดมองให้เห็นถึงข้อบกพร่องในการขับร้องของตนเองและจะต้องแก้ไขไม่ทำผิดซ้ำ ๆ จนติดเป็นนิสัย สำหรับส่วนตัวผู้เขียนเองก็ยังพบข้อบกพร่องต่าง ๆ ที่แก้ไขไม่หมด ต้องได้รับคำชี้แนะจากพี่เม้งอีกมาก แต่คงไม่มีโอกาสจะได้รับคำชี้แนะที่ดีเช่นนั้นอีกต่อไปแล้ว

สิ่งที่ประทับใจครั้งหนึ่งในฐานะที่ผู้เขียนได้มีโอกาสเรียนขับร้องกับพี่เม้ง คือ พี่เม้งได้สอนให้รู้จักการร้องเพลงจากบทประพันธ์ในวรรณคดี นอกจากการถ่ายทอดบทเพลงให้ได้อารมณ์ตามลักษณะบทร้องแล้ว สิ่งที่พี่เม้งให้ความสำคัญประการหนึ่ง คือ การสื่อสารกับผู้ฟัง และการแบ่งถ้อยคำให้ถูกต้องชัดเจน พี่เม้งเคยกล่าวว่าการขับร้องที่ใช้ภาษาได้ถูกต้องจะช่วยให้ผู้ฟังเข้าใจในรสของวรรณคดีได้ดียิ่งขึ้น ต้องใช้กระบวนการคิดวิเคราะห์และไตร่ตรองอย่างรอบคอบ พี่เม้งได้ตั้งใจที่จะอุทิศตนเพื่อถ่ายทอดผลงานและความรู้ที่เป็นทั้งชีวิต และจิตวิญญาณผ่านสื่อส่งเสริมการเรียนรู้ในโครงการต่าง ๆ ซึ่งรวมถึงโครงการเผยแพร่ซีดีการขับร้อง เพลงไทยในวรรณคดี ของโรงเรียนจิตรลดา ซึ่งพี่เม้งได้เปิดโอกาสให้ผู้เขียนได้เข้าร่วมกิจกรรมดังกล่าวด้วย และนั้นก็เป็นครั้งสุดท้ายที่ผู้เขียนได้มีโอกาสได้ร่วมบันทึกเสียงขับร้องเพลงไทยกับพี่เม้ง

แม้ในยามที่พี่เม้งต้องเผชิญกับบททดสอบที่สำคัญที่สุดของชีวิต พี่เม้งก็ยังคงมีกำลังใจที่เข้มแข็ง ที่จะอดทนต่อสู้กับโรคภัยและความเจ็บปวดทางกาย และมีอยู่สิ่งหนึ่งที่พี่เม้งไม่เคยเปลี่ยนเลย คือ ความห่วงใย คอยไต่ถามสารทุกข์สุขดิบในเวลาที่ผู้เขียนมีโอกาสโทรศัพท์ไปหา เขียนจดหมาย หรือไปเยี่ยมที่โรงพยาบาลและที่บ้าน พร้อมทั้งให้กำลังใจในยามที่ต้องเผชิญกับอุปสรรค พี่เม้งได้กรุณาบอกเล่าประสบการณ์และแบบอย่างที่ดีของศิลปินท่านต่าง ๆ เพื่อให้นำไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิต และพัฒนาการขับร้องเพลงไทยให้ก้าวหน้าต่อไป นับเป็นความทรงจำที่มีคุณค่ายิ่งสำหรับผู้เขียนและอีกหลายคนที่จะต้องมีชีวิตต่อไปเพื่อทำหน้าที่ของตนและเรียนรู้สิ่งอื่น ๆ อีกมากมายจากโลกใบนี้ ความเมตตากรุณาที่ได้รับจากพี่เม้งต่างกรรมต่างวาระนั้น ทั้งในขณะที่ผู้เขียนกำลังศึกษาอยู่ในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และแม้หลังจากที่สำเร็จการศึกษาแล้วก็ตาม ได้ช่วยประคับประคองให้ผู้เขียนสามารถยืนอยู่บนเส้นทางของนักดนตรีไทยได้จนถึงทุกวันนี้

“ข้าแต่องค์พระกฤษณราช ปรมาตมันอันพิสุทธิ์ไพศาล
ขอท่านโปรดรับดวงวิญญาณ ครูณัฐวิภาสู่สถานพิมานทอง…

แม้ว่าบัดนี้ ปัฉฉิมกาลในชีวิตของพี่เม้งได้ผ่านพ้นไปแล้ว แต่ความดีทุกอย่าง ถ้อยคำทุกคำที่พี่เม้งได้เคยเมตตาชี้แนะหรือแม้กระทั้งกล่าวตักเตือนก็ตาม จะยังคงเป็นแนวทางที่ผู้เขียนได้น้อมนำมาใส่ใจ จดจำ และนำไปปฏิบัติ เพื่อที่จะพิสูจน์ให้เห็นว่า การขับร้องเพลงไทยแบบ สายเสนาะ ที่พี่เม้งได้รับสืบทอดและนำมาสร้างสรรค์ให้ดำเนินต่อไปด้วยดีแล้วนั้น เป็นสิ่งที่สอดคล้องเหมาะสมกับดนตรีไทยและจะอยู่คู่กับยุคสมัยต่อไป

อันดวงจิตของครูผู้สอนสั่ง ย่อมคิดหวังให้ศิษย์สัมฤทธิ์ผล
ขจัดมืดโมหะในกมล เพื่อได้ยลแสงสว่างเห็นทางไกล
มีเมตตากรุณาอุตสาหะ ไม่เคยละชี้แจงแถลงไข
เห็นศิษย์เขลาเศร้าทรวงช่วยห่วงใย เห็นศิษย์ไววิทยาปรีดาเอย

บทขับร้องเพลง พม่าเห่ สองชั้น โดยครูมนตรี ตราโมท

สำหรับบทขับร้องเพลงไทย พม่าเห่ สองชั้น ของครูมนตรี ตราโมท บทนี้ ผู้เขียนคิดว่าเป็นการถ่ายทอดนิยามของคำว่า ครู ของพี่เม้งได้ดีที่สุด จึงขอยกบทประพันธ์นี้ขึ้นแสดงมุทิตาจิตต่างมาลาบูชาพระคุณแด่ อาจารย์ณัฐวิภา มูลธรรมเกณฑ์ หรือ พี่เม้ง ผู้ที่ได้เข้ามานั่งอยู่ในหัวใจของทุก ๆ คนแล้วในฐานะ ครูดนตรีในดวงใจ ตราบจนทุกวันนี้ …และตลอดไป

หลับเถิดนะสายใจ เจ้าอย่าอาลัยอาวรณ์
จะถนอมกล่อมนอน จะขอพรปวงเทวัญ

พม่าเห่ ๒ ชั้น

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

หมายเหตุ : ปรับปรุงจากเรื่อง พี่เม้ง คือครูดนตรีในดวงใจ ผลงานส่งเข้าประกวดบทความโครงการ ครูดนตรีในดวงใจ ประจำปี พ.ศ. ๒๕๕๒ จัดโดยสมาคมครูดนตรี (ประเทศไทย) วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล

Be Sociable, Share!

Tags: ,

มี 23 ความคิดเห็น ต่อ ““พี่เม้ง” คือครูดนตรีในดวงใจ”

  1. xxa พูดว่า:

    ขอบคุณสำหรับบทความดีๆ ที่นำมาให้เราได้อ่านกัน
    วันนี้เป็นวันพระราชทานเพลิงศพอาจารย์ณัฐวิภา เวลา 14.00 น. ณ เมรุ วัดมกุฏกษัตริยาราม

  2. TLE พูดว่า:

    ร่วมเป็นกำลังใจให้มีบทความเเละผลงานดีๆ อย่างนี้ เผยเเพร่เเละเเบ่งปันความรู้กันต่อไปนะครับ
    ขอบพระคุณครับ

  3. อุ้มขอให้ ป้า หลับให้ สบายนะคะ
    รักและคิดถึง

  4. ชาตื หน้าฉันใดขอให้เราเกิดมาเป็น
    คนในครอบครัวเดียวกันนะคะ

    เป็นป้ากับหลานอีก

    ขอให้ป้าเม้นหลับให้สบายนะคะ

    ไปอยู่บนสวรรค์

  5. ohm natta พูดว่า:

    เพลงเพราะมากครับ

  6. วรายุทธ์ ศิษญ์ครูไท พูดว่า:

    ขอให้ครูหลับให้สบายไม่ต้องห่วงนะครับ พวกเราเชื่ออย่างแน่นอนว่าดนตรีไทยจะยังคงอยู่คู่ประเทศไทยต่อไปอีกนานเท่านานไม่ต้องห่วงนะครับ ขอบคุณครูมากนะครับที่อุทิศทั้งกำลังกายกำลังใจให้กับวงการเพลงไทยของเรามาตลอด
    ครูจะอยู่ในใจของพวกเราตลอดไป

  7. แผดเพียงออ พูดว่า:

    ขอยกย่องครูดีๆอย่างนี้ตลอดไป ขอบคุณสำหรับเรื่องราวต่างๆที่นำมาแบ่งปันกันนะครับ

  8. แผดเพียงออ พูดว่า:

    เพลงพม่าเห่ ๒ ชั้น เพราะมากครับ เข้ากับบรรยากาศมากเลย

  9. ลูกศิษย์ สมพร ทองสีเขียว พูดว่า:

    เสียงหวาน เสียงทอง ของจิตรดา ขอให้อยู่ใน ใจ ทุกคน
    ให้ครูเม้ง หลับสบาย ศิษย์ทุกคนจะ จดจำคำ สั่งสอนของครู
    ไว้เสมอครับ

  10. สิวากร พูดว่า:

    ขอให้ครูเม้งหลับสบาย อยู่ในสวรรค์นะครับ

  11. Tvoice พูดว่า:

    ขอขอบพระคุณสำหรับ 1,000 views สำหรับบทความนี้ครับ

  12. ศรมหาเทพ พูดว่า:

    รักครูเม้ง เเละรักครูเจริญใจมากๆครับ ส่งครูสู่สรวงสวรรค์นะครับ

  13. ขออนุญาตแบ่งปัน “เพลงพม่าเห่ 2 ชั้น”ไปยังsiteที่แนบเนื่องในวันครู 16 มกราคม

  14. โกมล ช่วยท้าว พูดว่า:

    “ผู้เขียนได้มีโอกาสร่วมขับร้องเพลงกับพี่เม้งเป็นครั้งแรกในการแสดงดนตรีไทย ณ สังคีตศาลาในนามสมาชิกคณะ ?สหายวัฒนา? ” ผมอุดหนุนCDผลงานของวงเครื่องสาย คณะสหายวัฒนา มา 6 ชุด ยังพยายามเสาะหาอยู่ว่ามีอีกไหม เขาบรรเลงและขับร้องได้ไพเราะ จับใจ

  15. วัชรินทร์ ชาติอดลุย์ พูดว่า:

    ้่ขอบพระคุณมากเลยครับที่สอนให้ผมได้รู้จักชีวิตดนตรีไทยมากยิ่งขึ้นผมสัญญาว่าจะสืบสานวิชาดนตรีไทยให้อยู่คู่กับคนไทยให้นานที่สุดเท่าที่เด็กผู้ชายคนหนึ่งจะทำได้ด้วยชีวิตเท่าที่มี

  16. วีรพษ์ พูดว่า:

    ผมเพิ่งรู้เรื่องที่คุณครูสิ้น .. ผมชื่นชมในตัวคุณครูมาก ก่อนที่จะได้มาอ่านบทความนี้เสียอีก คุณครูร้องเพลงได้ไพเราะมาก ๆ ไม่ได้พูดแบบเฟค ๆ แต่จริง ๆ และทุกคนก็คงคิดเหมือนกัน อีกอย่างคือท่าทางเวลาที่คุณครูร้องเพลงนั้นสง่างามมาก มากจริงๆ นิ่ง สง่า และเสียงที่เปล่งออกมาก็ทำให้ผมขนลุกได้ทุกครั้ง พอผมได้มาอ่านบทความนี้ทำให้ผมยิ่งชื่นชม และรักคุณครูมากขึ้นกว่าเดิม ผมจะสืบสานดนตรีไทยต่อไปให้คงอยู่กับเราไปอีกนาน ๆ เลยครับ ..

  17. ผมรักครูเม้งครับ พูดว่า:

    ผมอยากเรียนกับครูท่านครับ

  18. ครูแหม่ม พูดว่า:

    อาจารย์ตีระนาดด้วยรึเปล่า คล้ายๆเคยเจอที่อุทัยธานีต้นปี 49

  19. อาเด็มปู้ พูดว่า:

    ใครพอจะทราบ เว็บต่างๆที่มีผลงานของครูเม้งบ้างครับ อยากฟังมากครับ

  20. ปากเกร็ด! พูดว่า:

    น่าเสียดาย ที่พวกหนูเกิดมาช้าไป ครูที่ดีๆจริงๆ ก็เริ่มไปทีละคนทีละคน ไม่มีโอกาสที่ได้ฟังครูท่านร้องสดๆ ต้องหาเทป หาซีดีมาเปิดฟัง แต่มันก็คงไม่ดีเหมือนกับฟังครูท่านร้องสดๆ ! แต่คนดีๆ ครูดีๆ ถึงตายไป ชื่อเสียงก็ยังคนก้องอยู่ต่อไป…ด้วยความเคารพ

  21. บรรพต พูดว่า:

    ชอบเสียงของคุณครูมากๆครับ
    แต่ก่อนเคยฟังเสียงครูแต่ไม่รู้ว่าครูชื่ออะไร
    แบบว่าชอบตั้งแต่ยังไม่รู้จักอ่ะครับ
    เสียงร้องครูเป็นอมตะครับ

ความคิดเห็น

หากต้องการมีรูปประจำตัว ให้สมัครที่ Gravatar.com